व्रत हा पवित्र संकल्प किंवा प्रतिज्ञा असतो, जो एखाद्या व्यक्तीने ठराविक कालावधीसाठी श्रद्धा व भक्तिभावाने पाळतो, जेणेकरून दैवी कृपा प्राप्त व्हावी आणि विशिष्ट इच्छा पूर्ण होवोत. संस्कृत क्रियापद “यज” किंवा “वचन देणे” यावरून प्रेरित असलेला हा आध्यात्मिक अनुशासनात्मक विधी काही निश्चित कर्तव्यांचा समावेश करतो.

व्रत साधताना एखाद्या विशिष्ट तिथीवर (दिवस) आंशिक किंवा पूर्ण उपवास केला जाऊ शकतो, पवित्र स्थळी यात्रा केली जाऊ शकते, ठराविक पूजा (विधी) पार पडू शकते किंवा निश्चित मंत्र ठराविक संख्येने जपला जाऊ शकतो. व्रत पाळण्याचे उद्दिष्ट वैयक्तिक व विविध असते; काही लोक नोकरी मिळवण्यासाठी, लवकर विवाहासाठी, हरवलेले आरोग्य किंवा संपत्ती पुन्हा मिळवण्यासाठी, किंवा संकटाच्या काळात दैवी सहाय्य प्राप्त करण्यासाठी व्रत पाळतात.

व्रत आणि उद्यापन हे मिळून भक्ताचे संपूर्ण आध्यात्मिक चक्र पूर्ण करतात, ज्याचा उद्देश श्रद्धा दाखवणे आणि ठराविक जीवनसिद्धी साध्य करणे हा असतो. सर्वसामान्यपणे पाळले जाणारे व्रतांमध्ये हरितालिका व्रत, संकष्टी चतुर्थी व्रत, आणि वट सावित्री व्रत यांचा समावेश होतो.