जप हा मूलभूत आध्यात्मिक अभ्यास आहे, ज्यामध्ये ठराविक मंत्र किंवा दैवी नामाची सतत पुनरावृत्ती केली जाते. साधक बहुधा ध्यानस्थितीत बसून जप साधतो आणि मंत्र किंवा नाव मध्यम स्वरात, फक्त स्वतःच्या कानाला ऐकू येईल इतकेच उच्चारतो.

जपामध्ये प्रत्येक मंत्राची पुनरावृत्ती जपमाला नावाच्या मणिकामध्ये मोजली जाते. ही माला साधारणपणे १०८ मणींची असते (यासह एक प्रमुख मणी – ‘मुखमणी’), ज्यामध्ये प्रत्येक मणी एक मंत्रसाधनेची पुनरावृत्ती दर्शवते.

जप साधनेचा उद्देश मंत्रानुसार भिन्न असतो. काही वेळा तो संपत्ती, सामर्थ्य, प्रतिष्ठा, सौहार्द किंवा दीर्घायुष्यासाठी केला जातो, तर काही वेळा त्याचा हेतू आध्यात्मिक उन्नती, आत्मसिद्धी आणि ईश्वरी कृपेची प्राप्ती असतो. जप साधना केवळ शब्दांच्या उच्चारापुरती मर्यादित नसून, ती हृदयविभोर भक्तिभाव, स्थिरता आणि ध्यानस्फुरणासोबत जोडलेली असते.

प्रसिद्ध जप मंत्रांची यादी

गणेश मंत्र – ‘ॐ गं गणपतये नमः’ (२१,००० वेळा)

नवरत्न मंत्र – ‘ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे’ (१,००,००० वेळा)

नवग्रह मंत्र – प्रत्येक ग्रहासाठी स्वतंत्र मंत्र

महामृत्युंजय मंत्र – ‘ॐ त्र्यम्बकं यजामहे …’ (१,२५,००० वेळा)

विष्णु सहस्रनाम – १,००० वेळा जप

दुर्गा सप्तशती पाठ – १० / १०० / १,००० वेळा जप

हनुमान चालिसा – १,००८ वेळा जप

विठ्ठल / व्यंकटेश स्तोत्र – १,००० वेळा जप

गणपति अथर्वशीर्ष – १,००० वेळा जप

रुद्र सूक्त – ११ / १२१ / १३३१ वेळा जप